De mediator tekent de slotovereenkomst ‘voor gezien’. Goed idee?
Het komt met enige regelmaat voor dat de mediator de slotovereenkomst na een geslaagd mediationtraject ‘voor gezien’ mee tekent. Wanneer is dat een goed idee en wanneer niet?
Uitgangspunt: geen goed idee
In de slotovereenkomst worden (juridische) afspraken en de verplichtingen die daaruit voortvloeien voor de partijen neergelegd. Uitgangspunt is dat een overeenkomst alleen partijen bindt. Een mediator is geen partij bij de slotovereenkomst, dus zou daarom in beginsel niet moeten mee tekenen.
Wél ondertekenen, maar als partij
Er kunnen zich echter situaties voordoen waarin de afspraken tussen de partijen de mediator ook raken. Dan is het beter als de mediator mee tekent als partij en niet ‘voor gezien’.
Bijvoorbeeld als partijen afspreken dat zij elkaar en de mediator ontslaan van de geheimhoudingsplicht over bepaalde feiten. Een dergelijke afspraak kan in een slotovereenkomst worden vastgelegd die de mediator dan als partij ook ondertekent.
Wanneer wél ‘voor gezien’ tekenen?
Aan welke behoefte van partijen komt de mediator tegemoet als hij ‘voor gezien’ mee tekent terwijl hij geen rechten en plichten aan de overeenkomst ontleent? Er worden drie situaties geschetst:
- De mediators die in strafzaken optreden, zijn verplicht de slotovereenkomst ‘voor gezien’ mee te tekenen. Deze eis komt voort uit het feit dat in strafzaken het mediationtraject pas eindigt met het ‘afgeven’ van de getekende slotovereenkomst aan partijen en het insturen van de stukken naar justitie. De officier van justitie en/of de rechter wordt door middel van de teruggekoppelde slotovereenkomst op de hoogte gesteld van de mediation tussen verdachte en slachtoffer. Zij weten dan met welke gemaakte afspraken rekening kan worden gehouden in het strafproces.
- Een tweede situatie waarbij de mediator ‘voor gezien’ mee tekent is als het een vormvereiste is voor tussentijdse afspraken. Daarmee kan namelijk worden voorkomen dat er tussentijdse afspraken met een onduidelijke status opduiken. Volgens het MfN-mediationreglement binden tussentijdse afspraken partijen alleen voor zover zij die afspraken en het bindende karakter daarvan uitdrukkelijk vastleggen in een getekende overeenkomst. Soms staat in de mediationovereenkomst dat de mediator bij tussentijdse afspraken ‘voor gezien’ moet mee tekenen. Daarvan was bijvoorbeeld sprake in het geval dat leidde tot een uitspraak van de Hoge Raad.[1]
- Ten slotte kan het in de toekomst nuttig worden om in zakelijke internationale mediations de vaststellingsovereenkomst als mediator ‘voor gezien’ mee te tekenen als bewijs van het feit dat deze in mediation tot stand is gekomen. Volgens de United Nations Convention on International Settlement Agreements Resulting from Mediation is een handtekening van de mediator voldoende om die overeenkomst zonder verdere rechterlijke tussenkomst in een verdragsland te executeren. Daarvoor moet de Europese Unie wel eerst tot deze conventie toetreden en dat is nog niet voorzien.[2]
Wanneer liever niet?
In de meeste gevallen voegt de handtekening van de mediator echter niets toe. Sterker nog kan het nadelig werken, omdat een ‘voor gezien’ de suggestie wekt dat het een goedkeuring inhoudt. Ook derden kunnen dit zo opvatten. Hoewel deze ‘goedkeuring’ juridisch lastig hard te maken zal zijn, kan het wel zo gaan werken. Als achteraf blijkt dat er bijvoorbeeld een fout in de overeenkomst staat, is het onwenselijk dat de mediator daar zijn handtekening onder heeft gezet. Als het voor partijen belangrijk is dat de mediator de slotovereenkomst ook tekent, is het zinvoller om te onderzoeken waarom dit het geval is. Zijn zij wel tevreden over de gemaakte afspraken?
Kortom: ‘voor gezien’ tekenen levert meer vragen dan antwoorden op. Het leidt af van het gegeven dat mediaton een helder proces beoogt te zijn dat partijen ‘empowert’ door de gemaakte afspraken. Het is daarom verstandiger dat de mediator niet zomaar meegaat in de wens van partijen wat betreft het ‘voor gezien’ mee tekenen.
Eva Schutte en Jacqueline Spierdijk
[1] HR 20 december 2013, ECLI:NL:HR:2013:2049.
[2] www.unicitral.un.org
